اسلینگ با دوخت کارخانه‌ای از جنس نایلون و یا داینما، تسمه های متری و طنابچه با قطرهای مختلف از تجهیزات غیرفلزی مهم و گاهی ضروری در دیواره‌نوردی، سنگنوردی، یخنوردی، دره نوردی و غارنوردی و البته کار در ارتفاع و آتشنشانی و امداد و فعالیت‌های نظامی محسوب میشوند.
داشتن اطلاعات کافی پیرامون اسلینگها به ما کمک می کند:
- هنگام خرید انواع مناسب آن را برای هدف مورد نظرمان انتخاب کنیم.
- دانش بهتری نسبت به استفاده و نگهداری از آنها بدست بیاوریم.
در اینجا لازم میدانم که به تفاوت بین اسلینگ و کوئیک دارئو اشاره کنم. مشاهداتم در معدود مقاله‌ها در صفحات مجازی تائیدی است که گویا هنوز تفکیک این دو واژه قدری نامشخص است. در این مقاله فقط به بررسی: اسلینگ و نوار تسمه و قدری طنابچه میپردازم.
سپس با تک تک انواع آن، متریال استفاده شده در انواع آن و طول عمر و چند نکات ضروری دیگر را بررسی میکنیم.
در مطلب دیگری تسمه ها را مقایسه میکنم و در مطلب کاملا جداگانه نیز کوئک دائو را بررسی میکنم.
تعریف اسلینگ:
اسلینگ در حقیقت به نوار تسمه و یا طنابچه ای خطاب میشه که دو سر آن نوار تسمه و یا طنابچه، توسط گره مخصوص و یا دوخت کارخانه‌ای (و جدیدا بافت کارخانه‌ای) به یکدیگر متصل شده‌اند.
اسلینگها یا از نوار تسمه‌هایی از الیاف مصنوعی مقاوم ساخته میشوند و یا طنابچه‌های با قطر و ضریب شوک بالا و جدیدا با غلاف کفلار برای ایجاد کارگاه ها و یا به منظور جلوگیری ازشکست طناب و راحتی حرکت ابزار از محل استقرار خود در جهات مختلف یا حول محورشان و یا به عنوان میانی در نقاطی که احتیاج به میانی بلندتر از اندازه معمول یک کوئک درائو نیاز هست، استفاده میشود وگاهی با ایجاد گرههای مخصوص بروی آن و لاخ کردن آنها در شکاف و گاهی با هدف ایجاد کارگاه بدور سنگها یا در کارگاههای ثابت برای تقسیم بهتر بار و شوک صعود کننده بروی کارگاههای صعود چند مرحله‌ایاستفاده میشوند.
استفاده از اسلینگها بنا به خلاقیت و تجربه کوهنوردان وسعت گسترده‌ای دارد.
در شرایطی خاص و بحرانی حتی میشود از آنها برای ایجاد پله رکاب، ساخت هارنس اضطراری و گاهی با درنظر گرفتن فاکتور سقوط، از آن به عنوان خود حمایت بهره گرفت. ( این نکته آخر احتیاج به دقت و تجربه دارد ودر دره نوردی ممکن است بسیار خطرناک باشد!)
انواع دسته‌بندی اسلینگ ها:
در حال حاضر چندین دسته اسلینگ از لحاظ نوع ساختاری وجود دارد:
- نوار تسمه باز (webing band) که بصورت رول و باز فروخته میشوند. این دسته خود به دو دسته تقسیم میشود (گرد بافت و تخت بافت)
- حلقه اسلینگ با دوخت کارخانه‌ای و با متریال گوناگون که در آمریکا به عنوان رانر (runner) و در کشورهای انگلیسیزبان اروپا به اسلینگ (sling) و در آلمانی به باند شلینگه (bandschlinge) معروف است.
- طنابچه ها که در زبان انگلیسی به Cord و آلمانی رپ اشنور (repschnur) معروف هستند.
حلقه اسلینگها و تسمه ها را از لحاظ رنگ نیز میتوان تقسیم بندی کرد.
بطور کلی اسلینگهای کارخانه‌ای از لحاظ عرض و قطر حلقه آنها تقسیم بندی میشوند.
اغلب کارخانه‌های تولید کننده برای راحتی شناخت اندازه اسلینگها آنها را توسط رنگهای متفاوت معین و مشخص میکنند.
اسلینگها و طنابچه ها بمانند طناب کوهنوردی باز به دو دسته دینامیک و استاتیک تقسیم میشوند.
بررسی نوار تسمه‌ها
همانطور که در بالا اشاره شد، نوار تسمه‌های باز معروف به وبینگ به دو دسته تقسیم میشوند.
- نوار تسمه بافته شده تخت
- نوار تسمه گرد بافت یا لوله‌ای
از هر دو نوع وبینگ برای کاربردهای کوهنوردی و نظامی و آتشناشانی و امداد، تولید میشوند و هر دو ساختار از مقاوت بالای برخوردار هستند.
در نوع بافت لوله‌ای ایجاد گره راحتر است در نوع تخت آن ایجاد گره دقت بیشتری لازم دارد.
جنس نوارهای تسمه بافته شده عموما از نایلون است و در عرض های مختلف از ۱۰ تا ۵۰میلیمتر جهت اهداف مختلف وجود دارد. بطور عمومی نوارهای تخته‌ای قدرت بیشتری دارند وقویتر هستند اما ایجاد گره در آنها به دقت بیشتری احتیاج دارد.
در نوع بافت لوله‌ای ایجاد گره راحتر است و شوک پذیریشان مناسبتر و اصطلاحا خوش دست هستند.
اگر قصد دارید از این مدل تسمه برای خودتان اسلینگ درست کنید توجه داشته باشید حتما قسمت ضامن گره( دم گره) حداقل ۵ سانتیمتر طول داشته باشد.
حلقه اسلینگ کارخانه‌ای
در قسمتهای اول توضیح دادم که اسلینگ ها در واقع با اتصال دو سر نوار تسمه توسط دوخت ویا بهم بافته شده تولید میشوند. قدرت تحمل این دوختها و عموما قدرت تحمل بار استاتیک وشوک و سال ساخت این نوارها در قسمت دوخت آنها لحاظ شده.
برای سال‌ها ماده اصلی تولید اسلینگ نایلون بوده است. پلی استر نیز استفاده می شد که به اندازه نایلون رایج نبود. در سالهای اخیر پلی اتیلن های با وزن فوق العاده سبک و مقاوم با نامهای تجاری Dyneema ،Dynex و Spectra محبوبیت پیدا کرده است. بعضی از تسمه ها از ترکیب نایلون با یکی از این مواد فوقالعاده قوی ساخته میشود. مواد تشکیل دهنده اسلینگ بر وزن، استحکام، طول عمر، استفاده بالقوه و قیمت آنتاثیر دارد.
تولید کنندگان برای حفظ استحکام الیاف دینما از رنگ امیزی آنها اجتناب میکنند. اما برای مشخص کردن اندازه اسلینگ ها حاشیه آنها را از الیاف نایلونی رنگی استفاده میکنند.
مزایای نایلون
• مقرون به صرفه تر
• به دلیل کشش و بافت، گره ها را بهتر نگه داشته و گره های قویتر هستند.
• کشش و دمای ذوب بالاتر به آن در کنترل نیروهای پویا (سقوط) کمک می کند.
مزایای داینما
( UHMW (Dyneema ، Dynex وSpectra):
• فوق العاده سبک و به نسبت وزن فوق العاده مقاوم
• مقاوم تر در برابر اشعه ماوراء بنفش
• وقتی خیس می شود یخ نمی زند
• تا زمانی که در گره زدن دقت بیشتری داشته باشیم و از هرگونه سناریویی که در آن فاکتور سقوط توسططناب پویا پشتیبانی نمی شود ، اجتناب کنیم ، می توان از Spectra ، Dyneema و Dynex برای اغلبصعود استفاده کرد.
طول استاندارد اسلینگ چقدر باید باشد؟
اسلینگ ها دارای طول، عرض و وزنهای مختلفی هستند. اسلینگ بلندتر معمولا کارآمدتر بوده اما سنگینتر نیزهست. البته این وزن در اسلینگهای دینما بقدری ناچیز است که اصولا در نظر کرفته نمیشوند.
تولید کنندگان برای حفظ استحکام الیاف دینما از رنگامیزی آنها اجتناب میکنند. اما برای مشخص کردن اندازهاسلینگها معمولا یک لایه رنگی در حاشیه نوارها را از الیاف نایلونی و البته رنگی استفاده میکنند.
این رنگها اصولا نمایانگر اندازه اسلینگها هستند.
این رنگبندی در حال حاضر استاندارد نیست و ممکن است برندهای باشند که از این خط مشی پیروی نکنند.
• رنگ زرد
• قرمز
• آبی
• سرمه‌ای
• اسلینگ های ۳۰ سانتیمتری
• اسلینگ ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر، اینها به طول معمول ۲ برابر بلندتر از یک کوییک دراو میباشند. این سایز برای استفاده و حمایل روی شانه هنگام صعود مناسب است
• اسلینگ ۱۲۰ سانتیمتر به ما امکان می دهد تا کشش طناب یا موقعیت یابی میانی را بهبود دهید. این یکسایز عالی برای ایجاد کارگاه دو نقطه مناسب است و می توان آنرا به صورت دوبل روی شانه حمایل کرد.
• اسلینگ های ۱۸۰-۲۴۰ سانتیمتر مناسب برای حقله کردن دور سنگهای بزرگ و برای نصب کارگاه سهنقطه عالی هستند.
قدرت تحمل بار و شوک اسلینگ دینما:
حدود ۲۲ کیلو نیوتون اعداد تحمل شوک و بار این نوارها در قسمت دوخت آنها همراه با شماره سریال و تاریختولید درج میشوند.
طنابچه ها یا Cord
طنابچه کوهنوردی برای ایجاد اسلینگ های مختلف مانند طنابچه پروسیک، کارگاه زدن، و استفاده‌های گوناگونی در صعود مصنوعی و غیره دارد.
طنابچه معمولا از ۱ تا ۹ میلیمتر قطر دارد. این محصول به صورت رول یا متری به فروش میرسد. اما برای ایجاد حلقه اسلینگ مناسب برای استفاده در کارگاه با توجه به نوع و متریال طنابچه از قطر هفتتا ۹ میلیمتر استفاده میشود. و از قطر شش میل برای اسلینگ یا لوپ بک آپ فرود و یا طنابچه پروسیک استفاده میشود.
مواد تولید طنابچه
طنابچه ها مانند اسلینگ در دو ماده متفاوت پرلون (نوعی نایلون) و پلی اتیلن UHMW مانند Dyneema یاSpectra موجود است. نوع مواد استفاده شده روی وزن، قدرت، طول عمر آنها بروی قیمت آن تاثیر دارد.
انواع دیگری از آنها نیز وجود دارند که از مغز داینما و یا پرلون و با غلاف کفلار ساخته شده اند. مزایای این نوع از طنابچه اسلینگها در مقاومت بسیار بالای آنها مقابل اصطکاک و صدمه است. اما مناسب گره های بک آپ و چفتشونده نیستند.
طنابچه‌ها بنا به نوع مواد مصرف شده در آنها میتوانند، دینامیک و یا استاتیک باشند.
مزایای پرلون
- مقرون به صرفه تر
- به دلیل کشش و بافت، گره ها را بهتر نگه می دارد و گره ها قویتر هستند.
- کشش و دمای ذوب بالاتر به آن در کنترل نیروهای پویا (سقوط) کمک می کند.
مزایای پلی اتیلن UHMW مارک دار (Dyneema و Spectra)
- فوق العاده سبک، به دلیل نسبت فوق العاده بالا به وزن
- مقاوم تر در برابر اشعه ماورا بنفش
استفاده های معمول طنابچه Cord
طنابچه پروسیک یا لوپ خودحمایت: از طول طنابچه ۹۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر و گاهی نیز کوتاهتر انتخاب میشوند با قطر ۵-۸ میلی متر طنابچه با هسته پرلون در یک حلقه با گره دوسرطناب دوبل استفاده میشود. این طول مناسب برای ایجاد کردن گره پروسیک در زمان فرود به عنوان سیستم پشتیبان فرود میباشد. این حلقه ها همچنین برای کمک به صعود و نجات از شکاف مفید هستند. طول حلقه بستگی به کاربرد دقیق آن دارد و ممکن است برای پیدا کردن اندازه مناسب آن لازم به آزمایش های برای تنظیم دقیق اندازه آن باشد.
چه تعداد اسلینگ، تسمه و یا طنابچه نیاز داریم؟
تعداد مورد نیاز بسته به نوع برنامه میتواند متفاوت باشد. و نسخه از پیش تنظیم شده ای ندارد.
اما یک ست پایه شامل حداقل یک عدد اسلینگ ۲۴۰، یک عدد اسلینگ ۱۲۰ و دو عدد اسلینگ شصت سانتی و ۲ حلقه طنابچه پروسیک و یک طنابچه انفرادی توصیه میشود.
این تعداد بنا به نوع صعود بسیار متفاوت است. عواملی مانند نوع صعود، طول و نوع مسیر، صخره و ویژگی های صعود و سبک همه در انتخاب و نوع چیدمان ست ما دخیل هستند.
طول عمر اسلینگ، تسمه و طنابچه
انواع اسلینگ و طنابچه برای همیشه دوام نمی آورند. اکثر سازندگان اسلینگ اظهار می کنند که یک تسمه بایدپس از ۱۰ سال بازنشسته شود، حتی اگر از آن استفاده نشده باشد.
بر اساس نظر کارشناسان REI با استفاده متوسط و بدون هیچ حادثه بزرگی، طول عمر یک تسمه دوخته شده ۲تا ۵ سال است. طول عمر واقعی بستگی به تعداد دفعات استفاده از آن و میزان آسیب های وارده دارد. اسلینگها را بررسی کرده و در صورت مشاهده هر یک از شرایط زیر آنها را تعویض نمایید:
- پارگی یا سوراخ در تسمه
- نقاط سوخته یا ذوب شده
- فرسودگی تسمه یا دوخت
• محو شدن قابل توجه رنگ در اثر نور خورشید
- تغییر رنگ در اثر تماس با مایعات آسیب رسان
- علاوه بر موارد فوق هر تسمه ای که در معرض سقوط شدید باشد نیز باید تعویض شود. اگر در موردسلامت تجهیزات شکل دارید، آنها را بازنشسته کنید.
انواع دیگر تسمه های دوخته شده و کاربرد آنها
تسمه چشم آهو:
تسمه از پیش آماده شده که دارای یک حلفه مرکزی و یک تسمه بلندتر است. این نوع تسمه مناسب برای ایجاد کارکاه سریال و یا تک نقطه با پشتیبان و یا کارگاه دو نقطه هیبرید هستند. در حال حاضر قیمت آنها در مقابل اسلینگهای دیگر مقرون به صرفه نیستند.
صرف نظر از وزن وقیمت و حجمشان، کارکردن با آنها بسیار ساده و لذت بخش است.
پله رکاب یا Etriers:
که برای صعود مصنوعی کاربرد دارد. اینها معمولا با قطر ۲.۵ سانتیمتر واز تسمه تخت نایلونی تهیه میشوند ودارای ۴ تا ۸ پله برای صعود هستند.
دیزی چین:
دارای حلقه های دوخته شده با حلقه های متعدد هستند که توسط دوخت ایجاد میشود. این دوختها وبا حلقه ها اما فاقد تحمل فاکتور سقوط میباشد و فقط برای حمل ابزار در دیواره نوردی مصرف میشوند.
مولتی چین:
نوع پیشرفته تر از دیزی چین هستند و از تعدادی حلقه‌های بسته داخل هم تشکیل شده‌اند. هر یکاز این حلقه ها به تنهای تحمل شوک برایر ۲۴ کیلو نیوتون را دارا است. و برای خود حمایت در دیواره نوردی،ایجاد کارگاه در دیواره نوردی و یخنوردی استفاده میشوند.
گردآوری و تنظیم: امیر سعید احمدی
